حجت‌الاسلام علی نصيری با بيان اين‌كه 750 آيه در زمينه علم و آموزه‌های علمی در قرآن انعكاس يافته، اظهار كرد: با اين وجود كمترين اهتمامی در اين زمينه ديده نمی‌شود؛ اين حقيقت تلخ، ما را به روی‌آوری علمی مبتنی بر مبانی و قواعد متقن برای فهم و تفسير آيات علمی قرآن فرا می‌خواند.
حجت‌الاسلام و المسلمين علی نصيری، عضو هيئت علمی دانشگاه علم و صنعت، در گفت‌وگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، درباره تفسير علمی قرآن، اظهار كرد: قرآن كريم به تدبر در سه كتاب؛ قرآن كريم، طبيعت، و نفس آدمی تأكيد كرده است. طبيعت و نفس را می‌توان كتاب تكوين و قرآن را كتاب تشريع ناميد. مهم‌ترين آرمان قرآن از دعوت به نگريستن و تدبر در اين سه كتاب بازشناخت عظمت، ربوبيت و رحمت الهی است. اين آيات نشان می‌دهند كه قرآن، هستی و وجود انسان تجلی اسماء جمال و جلال حق‌اند و خداوند از رهگذر اين كتاب‌ها خود را شناسانده ‌است.
اين قرآن‌‌پژو افزود: با پذيرش چنين حقيقتی، رهيافت آموزه‌ها و گزاره‌های علمی به معنای عام كلمه در قرآن (آيات العلوم) انكارناپذير است كه البته بررسی همه‌جانبه را می‌طلبد. طنطاوی در كتاب ««الجواهر فی تفسير القرآن» می‌گويد: «در قرآن بيش از 750 آيه در مورد علوم مختلف هست؛ در حالی كه آيات فقهی قرآن كه در آن‌ها به صراحت به مباحث فقهی پرداخته شده‌، بيشتر از 150 آيه نيست».
وی با بيان اين‌كه از نظر طنطاوی در قرآن حدود 150 آيه صريح در زمينه احكام و فقه آمده، اظهار كرد: با اين حال بيش از هزار سال است كه افزون بر اهتمام عموم مفسران در تفاسير ترتيبی به اين آيات، تفاسير و آثار ويژه‌ای برای بازكاوی و بازشناسی آن‌ها نگاشته شده است. از سوی ديگر، در قرآ‌ن بيش از 750 آيه در زمينه علم و آموزه‌های علمی انعكاس يافته، اما با كمال شگفتی، كمترين اهتمامی در اين زمينه ديده نمی‌شود. اين حقيقت تلخی است و در عين حال هشدار دهنده، كه ما را به روی‌آوری علمی مبتنی بر مبانی و قواعد متقن برای فهم و تفسير آيات علمی خداوند فرا می‌خواند.
مؤلف كتاب «رابطه قرآن و سنت» در بيان مقصود خود از علوم در قرآن بيان كرد: علوم تجربی به معنای عام در برابر علوم متافيزيكی است كه خود به دو شاخه تقسيم می‌شود؛ علوم طبيعی، شامل: فيزيك، كيهان‌شناسی، پزشكی و علوم انسانی كه، شامل: روانشناسی، جامعه‌شناسی، اقتصاد و علوم سياسی است.
وی در بيان ضرورت رويكرد علمی به قرآن كريم تصريح كرد: رويكرد علمی به قرآن به معنای استخراج آيات علمی، بازكاوی چند و چون دلالت‌رسانی آن‌ها، همسانی يا عدم همسانی آيات با دستاوردهای علمی، از چهار جهت ضرورت داشته و امروزه از اهميت بسيار برخوردار است. يكی از اين جهات، ضرورت بازشناسی مدلول‌های آيات علمی است.
اين مدرس حوزه و دانشگاه خاطرنشان كرد: در اين‌كه قرآن مستقيم يا اشاری يا به تعبير برخی از صاحب‌نظران؛ همچون آيت‌الله معرفت از گزاره‌ها و مباحث علمی، گذرا سخن به ميان آورده، ترديد نمی‌توان روا داشت. قرآن آنجا كه نعمت‌های خدا يا آيات الهی را برای پند دادن به آدميان و تقويت باورهای فرافيزيكی آنان بر می‌شمرد، شماری از آموزه‌ها در زمينه آفرينش آسمان‌ها و زمين، دگرگونی‌های كيهانی، گردش سيارات و ستاره‌ها، جاذبه، اسرار كوه‌ها و درياها، حيات جانوری و چگونگی آفرينش انسان را بر شمرده است.
وی تصريح كرد: افزون بر اين‌كه، قرآن در ساير حوزه‌های علوم؛ چون طب، روانشناسی، جامعه‌شناسی، اقتصاد و مديريت، آموزه‌های بسيار كارآمدی ارائه كرده است‌؛ از اين رو، هر مفسری كه به سراغ اين آيات می‌آيد، بايد از زاويه علمی به آن‌ها بنگرد و با استفاده از مبانی و دستاوردهای قابل اعتماد علمی، مدلول‌های اين دسته از آيات را بازشناساند.
نصيری با بيان اين‌كه روش تفسير علمی به خاطر اهتمام مفسران به اين امر شكل گرفته است، گفت: امروز روش تفسير علمی در ميان مناهج و مكاتب تفسيری به رسميت شناخته شده است كه می‌توان آن‌را در آثاری همچون «مبانی و روش‌های تفسير قرآن» آيت‌الله عميد زنجانی و «منطق تفسير قرآن» تأليف حجت‌الاسلام رضايی اصفهانی مورد دقت قرار داد.
وی خاطرنشان كرد: آيا در روزگار ما كه علوم خود را محق به اظهار رأی در گستره بی‌حد و مرز هستی‌شناسی و انسان‌شناسی می‌داند، می‌توان از كنار آيات علمی بدون اهتمام به اين كاوش‌ها و دستاوردها گذشت؟! و به عنوان مثال هيچ مفسری می‌تواند از كنار آيه: «وَأَلْقى‏ فِی الْأَرْضِ رَوَاسِی أَن تَمِيدَ بِكمْ» (نحل/ 15) و آيه «اللَّهُ الَّذِی رَفَعَ السَّماوَاتِ بِغَيرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا» (رعد/ 2) بدون اشاره به حركت وضعی و انتقالی زمين به دور خود و خورشيد، نقش كوه‌ها در آرامش بخشی به اين حركت، و قانون جاذبه كه در كنار قانون‌گريز از مركز به ثبات كرات آسمان‌ها انجاميده است، عبور كند.
مؤلف كتاب «حديث‌شناسی» افزود: آيا می‌توان بدون توجه به دستاوردهای علمی در حوزه روانشناسی از كنار آياتی كه از نشاط يا افسردگی روحی، اضطراب يا آرامش روانی و غيره سخن به ميان آورده گذشت؟ امروزه بايد آگاهی پيشين يا پسين از دستاوردهای علمی را نيز جزو لوازم تفسيری برشمرد، البته نه به اين معنا كه هر مفسری بايد رياضی‌دان، فيزيكدان، شيميدان، روانشناس يا جامعه‌شناس باشد.
وی با بيان اين‌كه برخی از مدافعان نظريه «قبض و بسط تئوريك شريعت» بر اين مسئله پای فشرده‌اند، اظهار كرد: آگاهی از دستاوردهای پيشين و پسين به اين معنا است كه لازم است هنگام برخورد با آيات علمی، دستاوردهای علمی در آن عرصه‌ مورد بررسی قرار گيرد تا مدلول‌های آيات علمی روشن‌تر از هر زمان ديگر تبيين شود.
نصيری با بيان اين‌كه يكی از اعجازهای قرآن، پيشگامی در آموزه‌های علمی است، تصريح كرد: اعجاز از ريشه «عجز» به ‌معنای ناتوان‌سازی يا ناتوان‌انگاری است. ظاهر مفهوم و كاركرد اعجاز اين است كه ناتوانی ديگران از ارائه معجزه، ناتوانی مطلق است. چنانكه بشر هيچگاه نخواهد توانست عصا را به اژدها تبديل كند. با اين حال ادعای مدعيان اعجاز علمی اين است كه قرآن در عصر نزول، از اسراری در حيات طبيعی، جانوری و انسانی پرده برداشت كه آن روز برای بشر ناشناخته بود و امروزه برای انسان‌ها شناخته شده است.
وی خاطرنشان كرد: اين امر نشان از آن دارد كه آورنده اين كتاب آسمانی كه درس نيز نخوانده بود، تنها از رهگذر اتصال به علم ازلی الهی، از اين اسرار پرده برداشته است. با صرف نظر از ميزان سازگاری اين‌ تحليل از اعجاز علمی با ساختار مفهومی اعجاز و معجزه، بايد پذيرفت كه چنين رويكردی برای مسلمانان و ديگران بسيار مفيد است؛ زيرا هدف نهايی نزول قرآن، هدايت و تربيت انسان‌ها است و اين هدف در مرحله نخست، زمانی تحقق‌پذير است كه فرازمينی بودن كتاب و نزول آن از سوی خدا اثبات شود.